Đài Loan
Đài Loan

Đài Loan

Trung Hoa Dân Quốc (tiếng Trung: 中華民國; bính âm: Zhōnghuá Mínguó) là một quốc gia cộng hòa lập hiến tại Đông Á, ngày nay do ảnh hưởng từ lãnh thổ thống trị và nhân tố chính trị nên trong nhiều trường hợp quốc gia này còn được gọi là Đài Loan (tiếng Trung: 臺灣 hay 台灣; bính âm: Táiwān) hay Trung Hoa Đài Bắc[15].Trên thực tế, chính thể Trung Hoa Dân Quốc được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1912 tại Nam Kinh, được xem là chính thể cộng hòa hiện đại đầu tiên và lâu đời nhất ở châu Á còn tồn tại đến ngày nay[16][17]. Chính thể này từng kế tục nhà Thanh thống trị Trung Quốc đại lụcMông Cổ, sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc đã tiếp nhận thêm khu vực đảo Đài Loan. Sau nội chiến năm 1949, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc do Quốc Dân Đảng nắm quyền đã mất quyền kiểm soát thực tế với hầu hết lãnh thổ Đại lục về phía Đảng Cộng Sản, dẫn tới sự thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, nên Trung Hoa Dân Quốc chỉ còn kiểm soát được khu vực đảo Đài Loan và một số đảo nhỏ, dù vẫn duy trì những tuyên bố chủ quyền như trước năm 1949. Ngày nay, 99% lãnh thổ kiểm soát thực tế của Trung Hoa Dân Quốc là đảo Đài Loan, ngoài ra còn bao gồm các đảo như quần đảo Bành Hồ, quần đảo Kim Môn, quần đảo Mã Tổ.Hiện tại, địa vị chính trị của Trung Hoa Dân Quốc tồn tại tranh luận, bắt nguồn từ quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan. Sau khi chính phủ Trung Hoa Dân Quốc rút đến Đài Loan, nhiều lần chiếu theo hiến pháp chủ trương bản thân có chủ quyền hoàn toàn với Trung Quốc[18][19]. Từ năm 1992 trở đi, chính phủ không còn đưa "phản công Đại lục" làm mục tiêu chính trị, vấn đề lãnh thổ theo hiến pháp có tranh luận nhiều lần[20], ngày nay lập trường của chính phủ phụ thuộc chủ yếu vào liên minh chính trị cầm quyền[21]. Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa nhận là đại biểu hợp pháp duy nhất của Trung Quốc, xem Đài Loan là một tỉnh; đồng thời biểu thị sẽ sử dụng vũ lực khi Đài Loan tuyên bố độc lập hoặc không thể thống nhất hòa bình[22][23]. Nhiều quốc gia và tổ chức trên thế giới, do sức ép ngoại giao của chính quyền cộng sản Trung Quốc nên không thể công nhận chính thức nước Đài Loan là một quốc gia độc lập. Các quốc gia trên thế giới vẫn duy trì mối quan hệ song phương thực tế với Đài Loan, dù không phải dưới hình thức quan hệ ngoại giao chính thức.Thổ dân bản địa của dân tộc Đài Loan cư trú trên đảo từ thời cổ đại, người Hán bắt đầu nhập cư đến đảo với số lượng lớn vào thời kỳ thực dân Hà LanTây Ban Nha đầu thế kỷ XVII. Năm 1662, Trịnh Thành Công trục xuất người Hà Lan và lập chính quyền đầu tiên của người Hán trên đảo. Năm 1683, nhà Thanh đánh bại chính quyền họ Trịnh và sáp nhập Đài Loan. Nhà Thanh cắt nhượng Đài Loan cho Nhật Bản vào năm 1895 sau khi chiến bại trước đế quốc này. Sau khi Nhật Bản đầu hàng Đồng Minh trong Thế chiến thứ hai, Trung Hoa Dân Quốc giành quyền kiểm soát Đài Loan. Do nội chiến Quốc-Cộng, vào năm 1949 chính phủ Trung Hoa Dân Quốc rút đến khu vực Đài Loan, Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Trung Quốc đại lục. Do ảnh hưởng của thế cục Chiến tranh Lạnh, trong nhiều năm sau đó, Trung Hoa Dân Quốc vẫn được nhiều quốc gia nhìn nhận là đại biểu hợp pháp của Trung Quốc, là thành viên thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.[24][25]. Đến năm 1971, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa giành được ghế của Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc, Trung Hoa Dân Quốc mới đồng thời bị nhiều quốc gia đoạn tuyệt quan hệ ngoại giao nên mất thừa nhận ngoại giao trên quy mô lớn[25]. Cuối thế kỷ XX, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc một mặt tích cực phát triển kinh tế, trở thành một trong bốn con rồng châu Á, đứng thứ 22 thế giới về GDP danh nghĩa (2017)[26]; một mặt triển khai cải cách dân chủ, từ quốc gia chuyên chế do Trung Quốc Quốc dân Đảng bá quyền phát triển thành quốc gia tuyển cử trực tiếp dân chủ đa đảng[27], hưởng mức độ cao về tự do báo chí, chăm sóc sức khỏe[28], giáo dục công cộng, tự do kinh tế và phát triển nhân văn[29][30].Đảo Đài Loan nằm tại Tây Bắc Thái Bình Dương, giữa quần đảo Ryukyu của Nhật Bản và quần đảo Philippines, tách khỏi đại lục Á-Âu qua eo biển Đài Loan, diện tích khoảng 36.000 km², là đảo lớn thứ 38 trên thế giới, với khoảng 70% diện tích là núi đồi, còn đồng bằng tập trung tại ven biển phía tây. Do nằm tại giao giới giữa khí hậu cận nhiệt đớinhiệt đới nên cảnh quan tự nhiên và tài nguyên hệ sinh thái tương đối phong phú và đa nguyên.[31] Hiện tại, thủ đô và chính phủ trung ương đặt tại Đài Bắc[32], thành phố lớn nhất là Tân Bắc bao quanh Đài Bắc[33]; tổng nhân khẩu ước khoảng 23,5 triệu người[33], thành phần chủ yếu là người Hánthổ dân Đài Loan[34].Với cơ sở hiện đại hóa từ thời Nhật Bản cai trị Đài Loan, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc sau khi dời đến Đài Loan sử dụng viện trợ của Hoa Kỳ tiến hành một loạt dự án kiến thiết. Đài Loan từ thập niên 1960 trở đi có sự phát triển nhảy vọt về kinh tế-xã hội, tạo nên "kì tích Đài Loan". Đến thập niên 1990, Đài Loan tiến vào hàng ngũ quốc gia phát triển, thu nhập bình quân đầu người và chỉ số phát triển con người nằm ở mức quốc gia tiên tiến[35]. Đài Loan có ngành chế tạo và khoa học-kỹ thuật tiên tiến vững mạnh, chiếm vị trí hàng đầu trong các lĩnh vực như chất bán dẫn, công nghệ thông tin, truyền thông, điện tử chính xác. Về mậu dịch, chủ yếu thông qua công nghiệp công nghệ cao để thu ngoại tệ, về phát triển kinh tế lấy công nghiệp công nghệ cao và ngành dịch vụ làm trung tâm, và cũng định hướng phát triển công nghiệp văn hoádu lịch[36]. Từ sau khi bãi bỏ giới nghiêm, do các nhân tố tự do hóa và dân chủ hóa trong chính trị, cùng với tranh luận thống nhất và độc lập, và hình thành xã hội công dân, Đài Loan dần thoát ly khỏi quan điểm lịch sử Đại Trung Quốc thời giới nghiêm, phát triển chủ nghĩa đa nguyên văn hóa lấy Đài Loan làm trung tâm[37][38].

Đài Loan

Giao thông bên phải
• Chính phủ rút sang Đài Loan 7 tháng 12 năm 1949
Tiếng Quan thoại: Zhōnghuá Mínguó
Thủ đô Đài Bắc[1]
25°02′B 121°38′Đ / 25,033°B 121,633°Đ / 25.033; 121.633Tọa độ: 25°02′B 121°38′Đ / 25,033°B 121,633°Đ / 25.033; 121.633
• Ước lượng 2018 23.780.452 (hạng 53)
Cách ghi ngày tháng
  • năm-tháng-ngày
  • năm年tháng月ngày日
  • 民國năm年tháng月ngày日 (từ 1911)
Văn tự chính thức
• Tổng số 586,104 tỷ USD[10]
Múi giờ UTC+8 (Giờ chuẩn Quốc gia)
Lập pháp Lập pháp viện
Tiếng Khách Gia: Chûng-fà Mìn-koet
Mã điện thoại +886
• Khởi nghĩa Vũ Xương 10 tháng 10 năm 1911
Tên miền Internet
Vị thế Quốc gia không là thành viên của Liên Hiệp Quốc
• Tổng thống Thái Anh Văn
Phân khu lớn nhất Tân Bắc
Tiếng Trung:Tiếng Quan thoại:Tiếng Phúc Kiến:Tiếng Khách Gia:Tiếng Mã Tổ:
Tên bản ngữ
Mã ISO 3166 TW
Điện thương dụng 110 V–60 Hz
Ngôn ngữ quốc gia[lower-alpha 1]
Tiếng Phúc Kiến: Tiong-hôa Bîn-kok
Chính phủ Đơn nhất
tổng thống chế
cộng hòa lập hiến
HDI? (2017)  0,908[lower-alpha 5]
rất cao · hạng 21
• Thông qua hiến pháp 25 tháng 12 năm 1947
GDP  (PPP) Ước lượng 2019
Ngôn ngữ chính thức Tiếng Hoa phổ thông[2]
Tiếng Trung: 中華民國
• Thủ tướng Tô Trinh Xương
Sắc tộc 95% Người Hán[7]
  70% Người Phúc Kiến
  14% Người Khách Gia
  14% Những người
nhập cư từ năm 1949
[lower-alpha 3]
3,1% Những người
mới nhập cư

2,4% Thổ dân[lower-alpha 4]
• Tổng cộng 36,197 km2[8]
14 mi2
• Thành lập Dân quốc 1 tháng 1 năm 1912
GDP  (danh nghĩa) Ước lượng 2019
Tôn giáo chính
Gini? (2017)  34,1
trung bình
Đơn vị tiền tệ Tân Đài tệ (NT$) (TWD)
Tên dân tộc Người Đài Loan[8]
• Điều tra 2010 23.123.866[9] (hạng 53)
• Ngày Tái Độc lập 25 tháng 10 năm 1945
• Bình quân đầu người 24.828 USD [10]
• Mật độ 650/km2 (hạng 17)
1.683,5/mi2
Tiếng Mã Tổ: Dṳ̆ng-huà Mìng-guók

Tài liệu tham khảo

WikiPedia: Đài Loan http://120.126.122.251/ntpu_dep/user_file/001596.p... http://140.115.123.30/gis/globalc/CHAP0607.htm http://www.taiwanholidays.com.au/taiwan-markets-op... http://tlweb.latrobe.edu.au/humanities/screeningth... http://www.dfat.gov.au/geo/taiwan/taiwan_brief.htm... http://http-server.carleton.ca/~bgordon/Rice/paper... http://orientaldaily.on.cc/cnt/news/20130603/00176... http://www.seismo.ethz.ch/static/gshap/eastasia/ http://niis.cass.cn/upload/2012/12/d20121201092029... http://cpc.people.com.cn/GB/69112/75843/75874/7599...