Nhà Tây Sơn
Nhà Tây Sơn

Nhà Tây Sơn

Nhà Tây Sơn (chữ Nôm: 家西山, chữ Hán: 西山朝, Hán Việt: Tây Sơn triều) là một triều đại trong lịch sử Việt Nam tồn tại từ năm 1778 đến năm 1802, được thành lập trong bối cảnh cuộc chiến Trịnh-Nguyễn phân tranh cuối thời Lê Trung hưng (15331789). Theo cách gọi của phần lớn sử gia, nhất là các sử gia hiện đại[1] tại Việt Nam thì "nhà Tây Sơn" được dùng để gọi triều đại của anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn LữNguyễn Huệ để phân biệt với nhà Nguyễn của Nguyễn Ánh (vì cùng họ Nguyễn). Ngoài ra, "Tây Sơn" cũng chỉ các tướng lĩnhquân đội xuất thân từ ấp Tây Sơn; cũng được dùng làm tên cuộc chiến của Tây Sơn.Người nắm quyền đầu tiên của nhà Tây Sơn là Nguyễn Nhạc, người anh cả, lên ngôi năm 1778. Tới năm 1788, Nguyễn Nhạc nhường ngôi cho em là Nguyễn Huệ, chính là Quang Trung hoàng đế.Một trong những công tích lớn nhất của nhà Tây Sơn trong lịch sử dân tộc là đã tiến đến rất gần công cuộc thống nhất và mở rộng lãnh thổ đất nước sau hàng trăm năm Việt Nam bị chia cắt bởi các cuộc tranh giành quyền lực giữa các thế lực lớn MạcTrịnhNguyễn kể từ khi nhà Lê sơ (14281527) bị sụp đổ, đồng thời triều đại này đã 2 lần đánh bại quân xâm lược ngoại quốc (quân Xiêm La và quân nhà Thanh) bằng những chiến dịch quân sự thần tốc. Tuy nhiên, năm 1792, vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) đột ngột qua đời khi còn khá trẻ, người kế vị là Quang Toản còn quá nhỏ (9 tuổi) đã khiến nhà Tây Sơn không có lãnh đạo đủ năng lực, ưu thế dần chuyển sang Nguyễn Ánh, một hậu duệ của dòng họ Chúa Nguyễn nắm quyền trên đất Đàng Trong trước kia.Triều đại Tây Sơn tồn tại khoảng 24 năm thì sụp đổ sau khi Nguyễn Ánh tiến hành một cuộc chiến tranh toàn diện để tiêu diệt nhà Tây Sơn và thành lập nhà Nguyễn. Đối với nhà Nguyễn, nhà Tây Sơn bị xem là giặc phản loạn do họ đã đánh đổ thế lực của chúa Nguyễn. Chính vì thế, nhà Nguyễn tìm nhiều cách xóa bỏ uy tín và những di tích liên quan tới nhà Tây Sơn, nhưng những người ngưỡng mộ quý mến vẫn ghi nhớ các chiến tích và công lao của nhà Tây Sơn, nhiều nơi đã lập đền thờ các vị vua, tướng lĩnh của triều đại này. Ngày nay, nhà Tây Sơn được coi là một triều đại chính thống của Việt Nam, hoàng đế Quang Trung được coi là người anh hùng dân tộc với những chiến công chống ngoại xâm và cũng là người đề ra nhiều cải cách quan trọng trong xây dựng đất nước.[2]

Nhà Tây Sơn

• Thành lập 1778
• Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ 1771
• Nguyễn Ánh đánh bại Nguyễn Quang Toản, Tây Sơn sụp đổ. 1802
• Nguyễn Nhạc thoái vị, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế 1788
Ngôn ngữ thông dụng Tiếng Việt (Văn tự: Chữ Nôm), Tiếng Chăm, Tiếng Quảng Đông, Tiếng Khách Gia
Hoàng đế  
• 1778-1788 Thái Đức
Hiện nay là một phần của  Việt Nam
 Lào
Vị thế Đế quốc (1788-1802)
Tôn giáo chính Phật giáo, Nho giáo, Công giáo, Tín ngưỡng dân gian
• Nguyễn Nhạc lên ngôi hoàng đế 1778
Chính phủ Quân chủ chuyên chế
• Quang Trung băng hà, Nguyễn Quang Toản kế vị. 1792
Lịch sử  
• 1792-1802 Cảnh Thịnh
Đơn vị tiền tệ Văn
• Năm 1791 9.000.000
• 1788-1792 Quang Trung
• Quang Trung đại phá quân Thanh. Nhà Hậu Lê sụp đổ. 1789
Thủ đô Đồ Bàn
(1778-1788)
Phú Xuân
(1788-1802)

Tài liệu tham khảo

WikiPedia: Nhà Tây Sơn http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/sach/HXH... http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/sach/HXH... http://seasiavisions.library.cornell.edu/catalog/s... http://www.hopluu.net/HL82/NGUYETCAM-GEORGEDUTTON.... http://www.bbc.co.uk/vietnamese/entertainment/stor... http://baobinhphuoc.com.vn/Content/lam-vua-cung-kh... http://www.dostbinhdinh.org.vn/DiaChiBD/Lichsu/Chu... http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2008/6/154770... http://tuanbaovannghetphcm.vn/thu-ngo-gui-ong-tran... http://www.vusta.vn/vi/news/Thong-tin-Su-kien-Than...