Trần Thái Tông
Trần Thái Tông

Trần Thái Tông

Trần Thái Tông (chữ Hán: 陳太宗 9 tháng 7 năm 12185 tháng 5 năm 1277), tên khai sinh là Trần Cảnh (陳煚), là vị hoàng đế đầu tiên của Hoàng triều Trần nước Đại Việt. Ông giữ ngôi từ ngày 10 tháng 1 năm 1226 tới ngày 30 tháng 3 năm 1258, sau đó làm Thái thượng hoàng cho đến khi qua đời năm 1277.Trần Cảnh sinh ra vào thời Lý, quê ở làng Tức Mặc (Thiên Trường). Lên 7 tuổi, ông được người chú họ, Điện tiền Chỉ huy sứ Trần Thủ Độ tiến cử làm Chi hậu chính chi ứng cục, hầu hạ cho nữ hoàng nhỏ tuổi Lý Chiêu Hoàng. Cuối năm 1225 – đầu năm 1226, Trần Thủ Độ buộc Lý Chiêu Hoàng cưới và nhường ngôi cho Trần Cảnh, tức Hoàng đế Trần Thái Tông. Tân hoàng đế mời cha là Trần Thừa làm Thái thượng hoàng, Trần Thủ Độ làm Thái sư, lại phong Chiêu Hoàng làm Chiêu Thánh Hoàng hậu.[1] 12 năm sau, Trần Thủ Độ ép Thái Tông phế Chiêu Thánh vì không sinh được người kế vị, và lập chị Chiêu Thánh là Thuận Thiên lên thay. Thuận Thiên vốn là vợ của anh Thái Tông là Trần Liễu, và khi ấy đang có thai với Trần Liễu 3 tháng. Việc này đã khiến Trần Liễu làm loạn ở sông Cái, nhưng cuối cùng bị thất thế, Trần Thủ Độ muốn giết nhưng Thái Tông can thiệp, tha chết cho anh mình.[2]Cùng với Thượng hoàng Trần Thừa (mất năm 1234) và Thái sư Trần Thủ Độ (mất năm 1264), Trần Thái Tông đã tiến hành cải tổ luật pháp, hành chính, đồng thời khuyến khích nông, thương nghiệp và phát triển nền giáo dục Tam giáo đồng nguyên. Ông cũng xây dựng quân đội mạnh và ngăn chặn quân Chiêm Thành cướp phá mạn nam.[2] Theo nhà chép sử Lê Tung đời Lê sơ: "chế độ nhà Trần do đấy hưng thịnh".[3] Trong thời gian đó, trên hướng bắc Đại Việt, dân tộc Mông Cổ đã trỗi dậy thành một đế quốc quân sự lớn. Năm 1258, tướng Mông Cổ Uriyangqatai đem quân tấn công Đại Việt. Trần Thái Tông trực tiếp lãnh đạo kháng chiến và cuối cùng đã đánh bại người Mông Cổ.[4] Không lâu sau chiến thắng, ông nhường ngôi cho Thái tử Hoảng, tức Hoàng đế Trần Thánh Tông, và được tôn làm Hiển Nghiêu Thánh Thọ Thái Thượng Hoàng Đế (顯堯聖壽太上皇帝). Thượng hoàng vẫn có ảnh hưởng lớn đến việc triều chính cho đến khi mất năm 1277.[5] Ông còn là một thiền sư Phật giáo, đã truyền dạy kinh nghiệm tu hành của mình qua các tác phẩm Khóa hư lục, Thiền tông chỉ nam, Chú giải Kinh Kim cương Tam muộiLục thời sám hối khoa nghi. Ông được xem là người có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm – giáo hội thống nhất đầu tiên của đạo Phật tại Việt Nam – vào cuối thế kỷ XIII.[6]

Trần Thái Tông

Mất 5 tháng 5, 1277(1277-05-05) (58 tuổi)
Điện Vạn Thọ, Thăng Long, Đại Việt
Hoàng tộc Hoàng triều Trần
Kế nhiệm Trần Thánh Tông
Tại vị 30 tháng 3 năm 1258 - 5 tháng 5 năm 1277 ,19 năm, 36 ngày
Tiền nhiệm Trần Thái Tổ Trần Thừa
Tôn giáo Phật giáo Đại thừa
Sinh (1218-07-09)9 tháng 7, 1218
Hương Tức Mặc, Đại Việt
Thân mẫu Lê Thị Thái
VợVợ
Vợ
Chiêu Thánh Hoàng hậu
Hiển Từ Thuận Thiên Hoàng hậu
Lệ Trinh Nguyên phi
Huệ Túc Phu nhân Hoàng Chu Linh
Cung phi Vũ thị
Tước vịTước vị
Tước vị
  • Thiện Hoàng (善皇)
  • Văn Hoàng (文皇)
  • Khải Thiên Lập Cực Chí Nhân Chương Hiếu Hoàng đế (啓天立極至仁彰孝皇帝 1226-37)
  • Thống Thiên Ngự Cực Long Công Hậu Đức Hiền Công Hựu Thuận Thánh Văn Thần Vũ Hiếu Nguyên Hoàng đế (綂天御極隆功厚德顯功佑順聖文神武孝元皇帝 1237-58)
  • Hiển Nghiêu Thánh Thọ Thái Thượng Hoàng đế (顯堯聖壽太上皇帝 1258-77)
Nhiếp chính Trần Thừa
Trần Thủ Độ
An táng Chiêu Lăng (昭陵), phủ Long Hưng, Đại Việt
Hậu duệHậu duệ
Hậu duệ
Trần Thánh Tông
Trần Quang Khải
Trần Nhật Duật
Trần Ích Tắc
Công chúa Thiều Dương
Công chúa Thụy Bảo
Công chúa An Tư
và nhiều người khác
Thân phụ Trần Thừa
Niên hiệuThụy hiệuMiếu hiệu
Niên hiệu
  • Kiến Trung (建中 1226-32)
  • Thiên Ứng Chính Bình (天應政平 1232 -51)
  • Nguyên Phong (元豐 1251-58)
Thụy hiệu
Thống Thiên Ngự Cực Long Công Mậu Đức Hiển Hòa Hựu Thuận Thần Văn Thánh Vũ Nguyên Hiếu Hoàng đế
(統天御極隆功茂德顯和佑順神文聖武元孝皇帝)
Miếu hiệu
Thái Tông (太宗)
Trị vì 10 tháng 1 năm 1226 -
30 tháng 3 năm 1258
&0000000000000032.00000032 năm, &0000000000000079.00000079 ngày

Tài liệu tham khảo

WikiPedia: Trần Thái Tông http://www.britannica.com/EBchecked/topic/602237 http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12917756f http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12917756f http://www.idref.fr/050637681 http://id.loc.gov/authorities/names/n84077885 http://d-nb.info/gnd/104238372 http://isni-url.oclc.nl/isni/0000000063074526 http://langmai.org/tang-kinh-cac/vien-sach/giang-k... http://www.nomfoundation.org/nom-project/history-o... http://www.thuvien-thichnhathanh.org/index.php/tac...