Lê Đại Hành
Lê Đại Hành

Lê Đại Hành

Lê Đại Hành (chữ Hán: 黎大行; 10 tháng 8 năm 941 – 18 tháng 4 năm 1005) là vị Hoàng đế sáng lập nhà Tiền Lê nước Đại Cồ Việt, trị vì nước Đại Cồ Việt trong 24 năm.Khi còn thiếu thời ông làm quan cho nhà Đinh dưới thời Đinh Tiên Hoàng, đến chức Thập đạo tướng quân. Năm 979, viên quan Đỗ Thích giết vua Đinh Tiên Hoàng và người con Đinh Liễn, người con thứ tên Đinh Toàn nối ngôi lúc 6 tuổi, Lê Hoàn làm Nhiếp chính, xưng là Phó vương, nắm đại quyền triều đình. Nhà Tống lấy cớ Lê Hoàn chuyên quyền để phát binh xâm lược Đại Cồ Việt (thực ra đây chỉ là cái cớ, còn thực tế chiếu phát binh của vua Tống cho thấy nhà Tống muốn khôi phục sự cai trị của mình lên nước Việt giống như thời nhà Đường).Trước tình thế đó, Đại tướng quân Phạm Cự Lạng đem binh sĩ vào cung làm binh biến, buộc Thái hậu họ Dương (tức mẹ Đinh Toàn) trao long cổn cho Phó vương Lê Hoàn. Sau khi lên ngôi, Lê Hoàn tự mình làm tướng đánh tan quân Tống, chém tướng Hầu Nhân Bảo, bắt sống tướng Quách Quân Biện, Triệu Phụng Huân đem về Hoa Lư, khiến cho Đại Cồ Việt thanh bình, bảo toàn được nền độc lập của đất nước.Hiện nay, có những giả thiết cho rằng Lê Hoàn là chủ mưu vụ ám sát vua Đinh Tiên Hoàng để giành ngôi vua. Giả thuyết này đúng sai không rõ vì không có bằng chứng, nhưng việc Lê Hoàn là một vị vua giỏi và có nhiều đóng góp cho đất nước là điều không thể phủ nhận. Sau khi lên ngôi, Lê Hoàn thu được nhiều thành tích nổi bật trong việc cai trị, như việc phát triển nông nghiệp, mở trường học, tuyển dụng nhân tài và đánh bại Chiêm Thành, đánh dẹp các tộc người ở biên giới, khiến họ phải quy phục triều đình. Vì vậy, ông vẫn được sử sách đánh giá là một minh quân có công trong việc xây dựng đất nước và được nhân dân ca ngợi.Ông là nhạc phụ của Hoàng đế Lý Thái Tổ, ông ngoại của Hoàng đế Lý Thái Tông.

Lê Đại Hành

Kế nhiệm Lê Trung Tông
Tước hiệu Minh Càn Ứng Vận Thần Vũ Thăng Bình Chí Nhân Quảng Hiếu Hoàng đế
(明乾應運神武昇平至仁廣孝皇帝)
Sinh 10 tháng 8, 941
Tĩnh Hải quân
Thân mẫu Đặng Thị Sen[1]
Thân phụ Lê Mịch[1]
Triều đại Nhà Tiền Lê
Tiền nhiệm Sáng lập triều đại
Đinh Toàn (nhà Đinh)
Hậu duệHậu duệ
Hậu duệ
Trị vì 9801005
Tên húyNiên hiệuThụy hiệu
Tên húy
Lê Hoàn (黎桓)
Niên hiệu
  • Thiên Phúc (天福 980 - 988)
  • Hưng Thống (興統 989 - 993)
  • Ứng Thiên (應天 994 - 1005)
Thụy hiệu
Đại Hành Hoàng đế (大行皇帝)
An táng Trường Yên (Hoa Lư)
Mất 18 tháng 4, 1005(1005-04-18) (63 tuổi)
Hoa Lư, Đại Cồ Việt
Hoàng hậuHoàng hậu
Hoàng hậu
Đại Thắng Minh Hoàng hậu Dương Vân Nga,
Phụng Càn Chí Lý Hoàng hậu,
Thuận Thánh Minh Đạo Hoàng hậu,
Trịnh Quắc Hoàng hậu,
Phạm Hoàng hậu

Tài liệu tham khảo

WikiPedia: Lê Đại Hành http://atruyen.com/lich-su/So-Thao-Bai-Su-Khac-Cho... http://ditichlichsu-vanhoahanoi.com/2017/10/05/din... http://ditichlichsuvanhoa.com/dttc/DINH-AN-LANG-a3... http://quangduc.com/a20024/quyen-ha#Thi%E1%BB%81n http://quangduc.com/p157a19942/quyen-thuong#%C4%90... http://tusach.vietnhim.com/archive/index.php/t-10-... http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12348773v http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12348773v http://vietsciences.free.fr/vietnam/danhnhan/vua/l... http://www.quansuvn.net/index.php?topic=5197.0;wap...